noodsignalen in de bergen

Noodsignalen in de bergen

Stel dat je tijdens een mooie bergwandeling zo opgaat in de perfecte foto dat je je verstapt. Je verliest je evenwicht en komt ongelukkig terecht terwijl je voet klem zit. Verder lopen gaat niet meer, je voelt je knie opzwellen. Een noodsignaal kan je redden, als het tenminste wordt opgemerkt.. Weet jij hoe je dit doet?

Telefoonnummers van nooddiensten in de Alpen

Nooddiensten bellen is het snelste (bij bereik natuurlijk), zet daarom van het nummer van de reddingsdienst in je mobiel: 1414 voor Zwitserland (144 in Wallis), 140 voor Oostenrijk, 118 voor Italië. Noodnummer 112 kan in elk land in Europa worden gebruikt. Momenteel zijn er wat prijzige (maar handige), tools op de markt die bij het mogelijk maken om bij een noodoproep je locatie en contactpersonen door te geven. Zo weten hulpverleners waar je zit en kunnen erachter komen wat je doet. Vooraf de route doorgeven aan een thuisblijver en op afgesproken tijden bellen is een goed alternatief. 

Wat te doen en door te geven

Als je de hulpdiensten belt, zullen de telefonisten op de alarmcentrale je goed door het gesprek heen loodsen. Ze zullen je een aantal vragen stellen en misschien al een aantal instructies voor de eerste hulp geven. Om het gesprek snel te laten verlopen, is het handig om alvast een aantal dingen op een tijtje te zetten. De reddingsdienst moet namelijk een aantal dingen weten om je goed te kunnen helpen. Dat zijn de W’s: wie je bent, waar je bent, wat er wanneer is gebeurd. Daarnaast willen ze graag weten hoeveel slachtoffers er zijn en hoe deze eraan toe zijn. Vertel ook hoe het weer is en als dat mogelijk is of er een helikopter kan landen. Wees zo specifiek mogelijk zodat de juiste inzet wordt gedaan. Geef coördinaten door in plaats van een algemene plek, en het doorgeven van een armbreuk is beter dan te zeggen dat iemand er slecht aan toe is. Komt er een helikopter? Kijk dan of je al zo veel mogelijk losse spullen op kan ruimen. De wind van de helikopter laat al die spullen alleen maar in het rond vliegen. 

Gereedschap voor noodsignalen

Als de hulpdiensten naar je op weg zijn, is het handig om je lokatie nog even extra goed te laten zien met heldere noodsignalen. Dan ziet bijvoorbeeld de piloot van de reddingshelikopter goed waar je bent. Welke noodsignalen opvallen hangen af van de plaats en de omstandigheden: of je in de buurt van bewoond gebied bent of niet, of het dag is of nacht. In de bergen zijn een spiegel, zaklamp en fluitje de klassieke manieren om de aandacht te trekken. Noodspiegels zijn goedkoop, makkelijk mee te nemen en bij zon erg effectief. Een zaklamp kan in de nacht worden gebruikt om de aandacht te trekken. Vuur is een alternatieve methode om de aandacht te trekken; vlammen zijn zichtbaar in het donker en rook is overdag goed te zien.  Maak als het kan een drie vuren in de vorm van een driehoek; in extreme situaties kunnen kleine, losstaande bomen kunnen als fakkel worden gebruikt. Een fluitje wordt niet schor en kan meer decibel dan een stem produceren.

Noodsignalen en antwoorden

Bij zowel visuele als geluidssignalen is de noodoproep zes tekens in een minuut, gevolgd door een minuut pauze en wederom zes tekens in een minuut. Het antwoord hierop is hetzelfde, alleen dan met 3 tekens per minuut.  Voor het communiceren met vliegtuigen is een alfabet bedacht. Het belangrijkste om te onthouden is dat een streep/I( van immediate) betekent dat er dringend medische hulp nodig is. De letter Y staat voor yes, N voor no. Als een vliegtuig zijn vleugels schudt, betekent dit dat het signaal is begrepen, een cirkelend vliegtuig duidt op het tegenovergestelde. In de nacht laat een piloot met groene lichtflitsen weten dat het hem duidelijk is en met rode dat hij de situatie niet begrijpt.

Vervoer en wet bij pyrotechnische noodsignalen

Bij het uitzenden van een noodsignaal kun je ook gebruik maken van zogeheten pyrotechnische noodsignalen, zoals rook fakkels en lichtkogels. Maar niet al die producten op de markt kun je meenemen op reis. Een signaalpistool valt bijvoorbeeld onder de vuurwapenwet en pyrotechnische signalen zoals rook, fakkels en lichtkogels zijn verboden om mee te nemen aan boord van vliegtuigen. Signaalmiddelen met vuur mogen alleen worden gebruikt en meegenomen voor het doel waarvoor ze zijn gemaakt.

Het drooghouden van dit materiaal is een voorwaarde voor gebruik. Wees vertrouwd met het gebruik van de middelen, voordat je er mee op pad gaat. Onbekendheid met de terugslag en de hitte maakt het hanteren van deze middelen gevaarlijk.

Geïmproviseerde noodsignalen

In berggebieden geldt dat een witte cirkel op een gekleurde achtergrond een noodsignaal is. Bedenk dus welk materiaal het meeste contrast kan geven tegen de achtergrond. Plaats signalen zo hoog mogelijk zodat er meer kans is dat ze worden gezien. Alles wat beschikbaar is in je rugzak en de omgeving kan worden gebruikt en ieder signaal dat duidelijk zichtbaar vergroot de kans dat het opvalt. Over het algemeen neemt de kans dat een signaal wordt gezien toe met de grootte, het contrast en de hoogte van je noodsignaal.  

Noodsignalen met lichaamstaal

Om aan anderen door te geven dat je hulp nodig hebt kun je door beide armen te strekken naar buiten toe een Y van yes maken. Als er niets aan de hand is kun je met een arm schuin gestrekt naar de grond en de andere omhoog een N van no maken. Met een doek of fakkel zwaaien is een alternatieve manier om de aandacht te trekken. Je vergroot het signaal en dus de kans dat iemand je opmerkt. 

 

Meer inspiratie

Voor Bergwijzer.nl zoeken wij een enthousiaste stagiair voor de webredactie. 

Profiteer nu: 1 jaar Bergen Magazine voor slechts €22,50 + 3 cadeaus!